Konjonktivit Nedir? Göz Nezlesi Belirtileri ve Tedavisi
Konjonktivit nedir sorusunun karşılığı halk arasında göz nezlesi olarak bilinen durumdur: gözün beyazını ve göz kapaklarının iç yüzünü örten ince zarın (konjonktiva) iltihaplanması.
Gözde kızarıklık, sulanma ve batma yapar. Çok yaygındır ve çoğu olguda görme kalıcı olarak etkilenmez; ancak nedeni doğru belirlenmezse gereksiz ilaç kullanımı ve bulaş yaygınlaşır.
Konjonktivit nedir, hangi tipleri vardır?
Tedavi tamamen nedene bağlı olduğundan ayrım önemlidir.
- Viral konjonktivit: En sık görülen tiptir. Bol sulu akıntı, tek gözde başlayıp diğerine geçme ve sıklıkla üst solunum yolu enfeksiyonu öyküsü tipiktir. Oldukça bulaşıcıdır.
- Bakteriyel konjonktivit: Koyu, sarı-yeşil çapaklanma ön plandadır. Sabah gözler yapışık uyanır. Antibiyotikli tedaviye yanıt verir.
- Alerjik konjonktivit: Her iki gözde kaşıntı belirgindir; mevsimsel olabilir. Bulaşıcı değildir.
- İrritatif konjonktivit: Klor, duman, toz ya da kimyasal maruziyeti sonrası gelişir.
Konjonktivit nedir sorusunun yanıtında belirtiler
- Gözde kızarıklık ve damarlanma
- Sulanma veya çapaklanma
- Batma, yanma, kum kaçmış hissi
- Kaşıntı (özellikle alerjik tipte)
- Işıktan rahatsızlık, kapaklarda hafif şişlik
Görmenin belirgin biçimde azalması, şiddetli ağrı ve göz içinde bulanıklık konjonktivitin ötesinde bir sorunu düşündürür; bu belirtiler acil muayene gerektirir.
Nasıl bulaşır?
Viral ve bakteriyel tipler, göz salgılarıyla temas eden eller ve ortak kullanılan eşyalarla bulaşır. Havlu, yastık kılıfı, göz makyajı ve damla şişeleri paylaşılmamalıdır.
Viral konjonktivitte bulaştırıcılık, belirtiler sürdüğü sürece devam eder; bu genellikle bir ile iki haftadır. Bu dönemde okul ve iş ortamında el hijyenine özen gösterilmesi gerekir.
Tedavi nasıl planlanır?
Viral tipte antibiyotik işe yaramaz. Soğuk kompres, yapay gözyaşı ve hijyen önlemleriyle süreç desteklenir; iltihap ağırsa hekim ek tedavi verebilir.
Bakteriyel tipte hekimin uygun gördüğü antibiyotikli damla kullanılır. İyileşme belirtileri hızlı olsa da tedavi süresi tamamlanmalıdır.
Alerjik tipte alerjenden uzaklaşmak, antihistaminik damlalar ve soğuk kompres etkilidir. Ayrıntılı bilgi göz alerjisi yazısındadır.
Kortizonlu damlalar hekim önerisi olmadan kesinlikle kullanılmamalıdır; yanlış kullanımda göz tansiyonu yükselebilir ve bazı enfeksiyonlar ağırlaşabilir.
Kendi kendine tedavi neden risklidir?
Eczaneden alınan ya da evde kalan damlalarla yapılan tedavi, tanının gecikmesine yol açar. Kızarıklık her zaman konjonktivite bağlı değildir: göz içi iltihabı (üveit), akut glokom krizi ve kornea enfeksiyonları da benzer başlar ama görmeyi kalıcı olarak etkileyebilir.
Kontakt lens kullanırken başlayan kızarıklık ayrı bir öneme sahiptir; lens hemen çıkarılmalı ve muayene ertelenmemelidir. Kullanım kuralları için kontakt lens yazısına bakabilirsiniz.
Konjonktivit nedir, evde nelere dikkat edilir?
Tanı konduktan sonra evde uygulanan basit önlemler hem iyileşmeyi kolaylaştırır hem de ev içinde bulaşı önler.
- El hijyeni: Göze her dokunuştan önce ve sonra eller yıkanmalıdır. Bu, hastalığın diğer göze ve ev halkına geçmesini önlemenin en etkili yoludur.
- Ayrı havlu: Yüz havlusu, yastık kılıfı ve nevresim ayrılmalı ve sık değiştirilmelidir.
- Kompres: Viral ve alerjik tipte soğuk, bakteriyel çapaklanmada ılık kompres rahatlatır. Her göz için ayrı ve temiz bez kullanılmalıdır.
- Makyaj ve lens molası: Şikâyetler geçene kadar göz makyajı yapılmamalı, kontakt lens kullanılmamalıdır. Enfeksiyon döneminde kullanılan maskara ve lens kutuları atılmalıdır.
- Damla paylaşımı: Damla şişesinin ucu göze ve kirpiklere temas etmemeli, şişe başkasıyla paylaşılmamalıdır.
Yenidoğanlarda göz akıntısı
Yeni doğmuş bebeklerde göz sulanması ve çapaklanma çoğu zaman gözyaşı kanalının açılmamasından kaynaklanır; bu durum konjonktivitle karışabilir. Ayrıntılar gözyaşı kanalı tıkanıklığı sayfasındadır.
Ancak yaşamın ilk haftalarında ortaya çıkan, kapak şişliğiyle birlikte yoğun akıntı yapan tablolar acil değerlendirme gerektirir. Bebeklerde göz akıntısı hekime danışılmadan damla ile tedavi edilmemelidir.
Salgın dönemlerinde korunma
Viral konjonktivit okullarda, kreşlerde ve iş yerlerinde küçük salgınlar hâlinde yayılabilir. Bu dönemlerde ortak kullanılan yüzeylere dokunduktan sonra gözlerin ovuşturulmaması, hastalığın yayılmasını sınırlamada en belirleyici adımdır.
Ev içinde bir kişide belirti başladığında, havlu ve yatak takımlarının ayrılması ve kapı kolu gibi sık dokunulan yüzeylerin düzenli silinmesi önerilir. Belirtiler geçtikten sonra da birkaç gün el hijyenine dikkat etmek yerinde olur.
Sık Sorulan Sorular
Kaç günde geçer? Viral tipte 1-2 hafta, bakteriyel tipte tedaviyle birkaç gün içinde belirgin düzelme beklenir.
Anne sütü veya çay damlatmak faydalı mı? Hayır. Bu uygulamalar enfeksiyon riskini artırır.
Çocuğum okula gidebilir mi? Bulaşıcı tiplerde akıntı sürdüğü sürece uzak tutulması önerilir.
İki gözde birden olur mu? Sıklıkla önce bir gözde başlar, günler içinde diğerine geçer.
Genel bilgi için American Academy of Ophthalmology kaynağına bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez.
İlginizi çekebilir
Göz sağlığınız için randevu oluşturun
Muayene, tedavi ve ameliyat süreçleriyle ilgili sorularınız için bize ulaşabilirsiniz.