Kuru Göz Testi

Kuru göz testi, batma, yanma ve kum kaçmış hissi gibi şikâyetlerinizin kuru gözle ne ölçüde uyumlu olduğunu birkaç dakikada değerlendirmenize yardımcı olur. Test tanı koymaz; yalnızca muayene gerekip gerekmediği konusunda yol gösterir.

Ekran başında göz kırpma sıklığımız yarıya düşer; bu yüzden kuru göz artık her yaşta en sık görülen göz şikâyetlerinden biri. Şaşırtıcı olan şudur: kuru gözün en sık belirtilerinden biri gözlerin sulanmasıdır. Aşağıdaki 8 soru, son bir haftadaki şikâyetlerinizin yoğunluğunu ölçer.

Kuru göz neden olur?

Gözyaşı yalnızca sudan ibaret değildir; yağ, su ve müsin olmak üzere üç katmanlıdır. Yağ katmanı göz kapağı kenarındaki meibomian bezlerinden salgılanır ve gözyaşının buharlaşmasını engeller. Kuru göz, çoğu hastada “gözyaşı az üretiliyor” olmasından değil, üretilen gözyaşının çok hızlı buharlaşmasından kaynaklanır. Bu ayrım tedaviyi tümüyle değiştirir: birinci durumda destekleyici damla, ikincisinde göz kapağı bakımı ve bez tedavisi ön plandadır.

• Ekran kullanımı: Odaklanırken göz kırpma sıklığı dakikada 15’ten 6-7’ye düşer.
• Yaş ve hormonal değişimler: Özellikle menopoz sonrası sıklık artar.
• Göz kapağı kenarı iltihabı (blefarit): Yağ katmanını bozar, en sık gözden kaçan nedendir.
• İlaçlar: Tansiyon ilaçları, antidepresanlar, alerji ilaçları ve doğum kontrol hapları gözyaşını azaltabilir.
• Sistemik hastalıklar: Romatoid artrit, Sjögren sendromu ve tiroit hastalıkları.
• Çevre: Klima, kalorifer, rüzgâr, sigara dumanı ve düşük nem.
• Kontakt lens ve geçirilmiş lazer ameliyatı.

Kuru göz neden sulanmaya yol açar?

Göz yüzeyi kuruduğunda sinir uçları uyarılır ve göz, refleks olarak bol miktarda sulu ama yağsız gözyaşı üretir. Bu gözyaşı yüzeyde tutunamadığı için hemen akar. Hasta “gözüm sürekli akıyor” diye başvurur, oysa altta yatan sorun kuruluktur. Bu yüzden sulanma şikâyetiyle gelen hastalarda kuru göz mutlaka araştırılır.

Evde uygulayabileceğiniz önlemler

• 20-20-20 kuralı: Her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca 20 adım (yaklaşık 6 metre) öteye bakın.
• Ekranı göz hizasının altına alın. Aşağı bakarken göz kapağı açıklığı azalır, buharlaşma yavaşlar.
• Bilinçli göz kırpma: Saatte birkaç kez, gözü tam kapatacak şekilde 10 kez arka arkaya kırpın.
• Sıcak kompres: Kapalı göz kapağına 5-10 dakika ılık kompres, tıkalı yağ bezlerini açar.
• Göz kapağı temizliği: Kirpik diplerinin düzenli temizliği blefaritte tedavinin temelidir.
• Ortam nemi: Klima akımından kaçının, kışın nemlendirici kullanın.
• Koruyucusuz suni gözyaşı: Günde 4 defadan fazla kullanacaksanız koruyucu içermeyen tekli flakonları tercih edin.
• Omega-3 ve bol su tüketimi bazı hastalarda destekleyicidir.

Kuru göz testi sonrası ne zaman hekime başvurmalı?

Şikâyetleriniz iki haftalık çevresel önlemlere rağmen sürüyorsa, gözünüzde kızarıklık ve çapaklanma varsa, görmeniz etkileniyorsa ya da günde dörtten fazla damla kullanıyorsanız muayene gerekir. Gözyaşı kırılma zamanı ölçümü ve boyalı yüzey muayenesiyle kuruluğun tipi belirlenir; buna göre kuru göz tedavisi planlanır. Kuru göz, excimer lazer ameliyatı düşünenlerde ameliyat öncesinde mutlaka tedavi edilmesi gereken bir durumdur; aksi halde ameliyat sonrası şikâyetler belirgin şekilde artar.

Sık Sorulan Sorular

Suni gözyaşı bağımlılık yapar mı?

Hayır. Suni gözyaşı gözün kendi salgısını baskılamaz ve alışkanlık yapmaz. Dikkat edilmesi gereken tek nokta, sık kullanımda koruyucu madde içermeyen ürünlerin tercih edilmesidir.

Kuru göz kalıcı olarak geçer mi?

Altta yatan neden giderilebiliyorsa (ilaç değişimi, blefarit tedavisi, çevre düzenlemesi) şikâyetler tamamen geçebilir. Yaşa ve sistemik hastalığa bağlı kuru gözde ise hedef, şikâyetsiz bir düzeyi sürekli korumaktır.

Gözlerim sulanıyor, yine de kuru göz olabilir miyim?

Evet, hatta bu çok sık görülür. Kuruyan göz yüzeyi refleks olarak sulu ve yağsız gözyaşı üretir; bu gözyaşı yüzeyde tutunamayıp aktığı için hasta sulanmadan şikâyet eder.

Mavi ışık filtreli gözlük kuru göze iyi gelir mi?

Kuru göz şikâyetleri mavi ışıktan çok, ekran başında azalan göz kırpmadan kaynaklanır. Filtreli camların kuru göz üzerinde kanıtlanmış bir etkisi gösterilememiştir; mola vermek ve bilinçli göz kırpmak çok daha etkilidir.

Ek kaynaklar: Türk Oftalmoloji Derneği ve American Academy of Ophthalmology — Kuru Göz.