Katarakt Belirti Testi

Katarakt belirtileri yavaş ilerler; çoğu kişi görmesinin ne kadar azaldığını ancak ameliyattan sonra fark eder. “Yaşlılık işte” diye geçiştirilen bulanıklık, çoğu zaman tek bir işlemle geri kazanılabilecek bir görmedir. Aşağıdaki 8 soru, şikâyetlerinizin katarakt ile ne ölçüde uyumlu olduğunu gösterir.

Katarakt nedir, neden olur?

Göz içinde, göz bebeğinin hemen arkasında saydam bir mercek bulunur. Katarakt, bu merceğin zamanla saydamlığını yitirip bulanıklaşmasıdır. Işık artık retinaya net biçimde ulaşamaz ve görüntü sisli hale gelir. En sık nedeni yaşlanmadır; ancak diyabet, uzun süreli kortizon kullanımı, göz travmaları, doğuştan gelen nedenler ve uzun süreli güneş (UV) maruziyeti de kataraktı hızlandırır.

Katarakt damla veya ilaçla geçmez. Bugün için bilinen tek tedavisi, bulanıklaşan doğal merceğin çıkarılıp yerine yapay bir göz içi merceğin yerleştirilmesidir.

Katarakt belirtileri başka neye işaret edebilir?

Testte sorulan şikâyetlerin hiçbiri kataraktın tekelinde değildir. Bulanık görme sarı nokta hastalığında, gece kamaşma kuru gözde ve gözlük numarası değişimi diyabette de görülür. Bu yüzden testten yüksek puan almak “kataraktım var” demek değil, “muayene ile ayırt edilmesi gereken bir tablo var” demektir. Ayrım, biyomikroskop altında merceğin doğrudan incelenmesiyle dakikalar içinde yapılır.

Ameliyat için doğru zaman ne zaman?

Eskiden “kataraktın olgunlaşması beklenirdi”; bu yaklaşım artık geçerli değildir. Bugünkü ölçüt basittir: görme, günlük hayatınızı kısıtlamaya başladıysa ameliyat zamanı gelmiştir. Araç kullanmakta zorlanmak, gazete okuyamamak, merdivende tedirgin olmak veya yüzleri seçememek bu kısıtlanmanın işaretleridir.

Beklemenin bir bedeli vardır: mercek sertleştikçe ameliyatta daha fazla ultrason enerjisi gerekir, korneanın iç tabakası ve merceği tutan bağlar daha çok zorlanır. Bu gözlerde uygulanan ileri teknikleri zorlu katarakt cerrahisi sayfasında anlattık. Ayrıca ileri evre katarakt, göz dibinin görülmesini engelleyerek glokom ve retina hastalıklarının gözden kaçmasına yol açabilir.

Ameliyat nasıl yapılır?

Günümüzde standart yöntem fakoemülsifikasyondur (fako): 2-3 milimetrelik bir kesiden girilerek mercek ultrason enerjisiyle parçalanır, emilerek çıkarılır ve yerine katlanabilir bir göz içi lens yerleştirilir. İşlem genellikle 15 dakika sürer, damla anestezisi ile yapılır ve dikiş gerektirmez. Kapsül hazırlığının lazerle yapıldığı femtosaniye lazer katarakt yöntemi de seçilmiş hastalarda uygulanır.

Ameliyatın en önemli kararı lens seçimidir. Uzak-yakın-orta mesafeyi birlikte gören akıllı lensler gözlük bağımlılığını büyük ölçüde azaltır; ancak her göz bu lensler için uygun değildir. Retina sağlığı, göz kuruluğu ve kapsül desteği bu kararı doğrudan etkiler.

Sık Sorulan Sorular

Katarakt damla ile geçer mi?

Hayır. Bulanıklaşan mercek proteinlerini yeniden saydam hale getiren bir damla veya ilaç bulunmamaktadır. Tek tedavi cerrahidir. Bu yönde satılan ürünlere itibar etmeyin.

Katarakt tekrar eder mi?

Çıkarılan mercek geri gelmez, yani katarakt tekrarlamaz. Ancak bazı hastalarda aylar veya yıllar sonra lensi taşıyan arka kapsül bulanıklaşabilir (“ikincil katarakt”). Bu durum YAG lazer ile birkaç dakikada, ağrısız biçimde giderilir.

İki göz aynı gün ameliyat edilir mi?

Genellikle hayır. Katarakt ameliyatında iki göz arasında birkaç gün ile birkaç hafta arası bir süre bırakmak, ilk gözün iyileşmesini görüp ikinci gözün lens hesabını gerekirse düzeltme imkânı verir.

Ameliyattan sonra gözlük kullanır mıyım?

Takılan lensin tipine bağlıdır. Tek odaklı lenslerde genellikle yakın için okuma gözlüğü gerekir. Çok odaklı (trifokal) lenslerde hastaların büyük bölümü günlük hayatta gözlük kullanmaz, ancak uzun süreli okumada destek isteyebilir.

Ek kaynaklar: Türk Oftalmoloji Derneği ve American Academy of Ophthalmology — Katarakt.