Glokom Risk Testi (Göz Tansiyonu)

Glokom, Türkiye’de geri dönüşsüz görme kaybının en sık nedenlerinden biridir ve ileri evreye kadar çoğu zaman hiçbir belirti vermez. Kaybedilen görme alanı geri kazanılamadığı için tek korunma yolu erken tanıdır. Aşağıdaki 8 soru, bilinen risk faktörlerini bir arada değerlendirir ve göz tansiyonu ölçümünü ne kadar önceliklendirmeniz gerektiğini gösterir.

Glokom risk testi neyi ölçer, neyi ölçmez?

Bu test tanı koymaz. Glokom tanısı; göz içi basıncı ölçümü, kornea kalınlığı (pakimetri), ön kamara açısının incelenmesi (gonyoskopi), görme sinirinin değerlendirilmesi, OCT ile sinir lifi tabakası analizi ve bilgisayarlı görme alanı testinin birlikte yorumlanmasıyla konur. Buradaki sorular yalnızca, bilimsel çalışmalarda glokom sıklığını artırdığı gösterilmiş faktörleri bir araya getirir.

Tersi de doğrudur: testten düşük puan almak glokom olmadığınız anlamına gelmez. Normal basınçlı glokom adı verilen tipte göz tansiyonu normal sınırlardadır, buna rağmen görme siniri hasar görür. Bu nedenle 40 yaşından sonra düzenli göz muayenesi, test sonucundan bağımsız olarak önerilir.

Glokomda risk faktörleri neden bu kadar önemli?

Glokom hastalarının önemli bir bölümü, hastalığı ancak görme alanının belirgin bir kısmını kaybettikten sonra fark eder. Bunun nedeni, beynin iki gözden gelen görüntüyü birleştirerek eksik alanları “doldurmasıdır”. Kişi aylarca, hatta yıllarca hiçbir şey hissetmez. Bu sessiz seyir yüzünden glokomda hedef, belirti çıkmasını beklemek değil, riskli kişileri belirti çıkmadan taramaktır.

• Yaş: 40 yaşından sonra sıklık belirgin şekilde artar, 60 yaş üzerinde daha da yükselir.
• Aile öyküsü: Birinci derece yakınında glokom olanlarda risk kat kat artar. Bu nedenle bu kişilerin 40 yaşından önce muayene olması önerilir.
• Göz numarası: Yüksek miyopi açık açılı glokom riskini, yüksek hipermetropi ise dar açılı glokom riskini artırır.
• Kortizon kullanımı: Damla, krem, sprey veya hap fark etmeksizin uzun süreli kortizon göz içi basıncını yükseltebilir.
• Diyabet ve damar hastalıkları: Görme sinirinin kanlanmasını etkileyerek hasara yatkınlık oluşturur.
• Göz travması ve geçirilmiş cerrahi: Yıllar sonra bile basınç yükselmesine yol açabilir.

Sonucunuza göre ne yapmalısınız?

Yüksek çıktıysa: Panik yapmayın — bu sonuç hastalık değil, öncelik göstergesidir. Yapmanız gereken, göz tansiyonu ölçümü ve görme siniri değerlendirmesini içeren bir muayene randevusu almaktır. Muayene ağrısızdır ve yaklaşık yarım saat sürer.

Orta çıktıysa: Yılda bir kez göz tansiyonu ölçümü ve göz dibi muayenesi yaptırın. Bu kontrolü doğum gününüz gibi sabit bir tarihe bağlamak, unutmayı önler.

Düşük çıktıysa: 40 yaşından sonra iki yılda bir muayene yeterlidir. Ailenizde glokom varsa bu aralığı yıllığa indirin.

Tanı konursa tedavi nasıl ilerler?

Glokom tedavisinin amacı göz içi basıncını, görme sinirinin zarar görmeyeceği bir düzeye indirmektir. Tedavi üç basamaklıdır: göz damlaları, lazer ve gerektiğinde cerrahi. Damla kullanmakta zorlanan veya yan etki yaşayan hastalarda SLT lazer tedavisi, dokuya zarar vermeyen ve gerektiğinde tekrarlanabilen bir seçenektir. Damla ve lazere rağmen basınç kontrol altına alınamıyorsa cerrahi yöntemler devreye girer; tüm seçenekleri glokom (göz tansiyonu) tedavisi sayfasında bulabilirsiniz.

Görmesi ileri düzeyde azalmış hastalarda okuma ve televizyon izleme gibi günlük işlevleri geri kazandırmak için teleskopik gözlük ve az görme rehabilitasyonu planlanabilir.

Sık Sorulan Sorular

Göz tansiyonu ile tansiyon hastalığı aynı şey mi?

Hayır. Göz tansiyonu, gözün içindeki sıvının oluşturduğu basınçtır ve koldan ölçülen kan basıncından bağımsızdır. Tansiyon hastalığı olmayan birinin göz tansiyonu yüksek olabilir, tersi de mümkündür.

Bu testin sonucu doktor raporu yerine geçer mi?

Hayır. Bu test bir farkındalık aracıdır; tıbbi kayıt veya rapor değildir. Sonucunuzu muayeneye giderken hekiminize aktarabilirsiniz, ancak tanı yalnızca muayene ve testlerle konur.

Glokom testi için aç gelmem gerekir mi?

Hayır, göz muayenesi için açlık gerekmez. Ancak göz bebeği damla ile büyütüleceği için muayeneden sonra birkaç saat bulanık görme olur; o gün araç kullanmamayı planlayın ve yanınızda güneş gözlüğü bulundurun.

Kaç yaşından itibaren göz tansiyonu ölçtürmeliyim?

Genel öneri 40 yaşından itibaren düzenli ölçümdür. Ailesinde glokom olanlarda, yüksek miyoplarda ve diyabet hastalarında bu yaş daha erkene çekilir.

Ek kaynaklar: Türk Oftalmoloji Derneği ve American Academy of Ophthalmology — Glokom.