Gözde Kanama Nedir? Nedenleri ve Ne Zaman Tehlikeli?
Gözde kanama, çoğu zaman sabah aynaya bakıldığında fark edilen ve korkutucu görünen bir durumdur. Gözün beyaz kısmında keskin sınırlı, parlak kırmızı bir leke belirir.
Bu tablonun tıbbi adı subkonjonktival kanamadır: gözün yüzeyini örten şeffaf zarın altındaki küçük bir damarın çatlamasıyla oluşur. Görünümü ürkütücü olsa da çoğunlukla ağrısızdır ve görmeyi etkilemez.
Gözde kanama neden olur?
Damar çatlaması için çoğu zaman basit bir tetikleyici yeterlidir:
- Şiddetli öksürük, hapşırma veya kusma
- Ağır kaldırma, zorlanarak tuvalete çıkma
- Gözü kuvvetlice ovuşturmak
- Yüksek tansiyon
- Kan sulandırıcı ilaç kullanımı
- Göze alınan hafif darbe
- Kontakt lens takarken oluşan sürtünme
Bazı olgularda hiçbir neden bulunamaz; kişi uyandığında lekeyi fark eder. Bu da beklenen bir durumdur.
Nasıl seyreder?
Kanama emilirken renk değiştirir: parlak kırmızıdan turuncuya, ardından sarımsı yeşile döner ve kaybolur. Bu süreç genellikle 10-14 gün sürer; geniş kanamalarda üç haftayı bulabilir.
Leke ilk günlerde biraz büyüyormuş gibi görünebilir; bu, kanın zar altında yayılmasıyla ilgilidir ve yeni kanama anlamına gelmez.
Ne zaman tehlikelidir?
Basit subkonjonktival kanama zararsızdır. Ancak aşağıdaki durumlarda gözde kanama daha ciddi bir sorunun işareti olabilir ve vakit kaybedilmemelidir:
- Görme azalması ya da bulanıklık eşlik ediyorsa
- Ağrı varsa (basit kanama ağrısızdır)
- Göze künt darbe sonrası oluştuysa: göz içinde kanama olabilir
- Işık çakmaları ya da uçuşan cisimler eşlik ediyorsa
- Sık tekrarlıyorsa: tansiyon ve kan pıhtılaşma değerleri kontrol edilmelidir
- İki gözde birden ve vücutta başka morarmalarla birlikteyse
Uyarıcı belirtilerin tam listesi için acil göz belirtileri sayfasına bakabilirsiniz.
Göz içi kanama ile farkı
Subkonjonktival kanama gözün yüzeyindedir ve görmeyi etkilemez. Göz içi kanamalar ise farklıdır: ön kamarada biriken kan (hifema) ya da retina içine olan kanamalar görme kaybı yapar ve acil değerlendirme gerektirir.
Şeker hastalığı olanlarda retina damarlarından kaynaklanan kanamalar sinsi ilerleyebilir; bu nedenle düzenli göz dibi muayenesi önemlidir. Ayrıntılar diyabetik retinopati sayfasındadır.
Ne yapılmalı, ne yapılmamalı?
Basit bir yüzey kanamasında özel bir tedavi gerekmez. Gözü ovuşturmamak, ilk gün soğuk uygulama yapmak ve varsa tansiyonu kontrol ettirmek yeterlidir.
Kanamayı “eritmek” için damla kullanmanın faydası yoktur. Kızarıklık giderici damlalar damarları geçici olarak büzer ama kanamaya etki etmez; sürekli kullanımları sakıncalıdır. Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız, ilacı hekiminize danışmadan kesmeyin.
Gözde kanama ile kızarıklık aynı şey midir?
Hayır ve bu ayrım önemlidir. Kanamada gözün beyazında keskin sınırlı, düz bir kırmızı alan vardır; damarlar tek tek seçilmez. Kızarıklıkta ise gözün yüzeyindeki damarlar genişler, ağ gibi görünür ve renk daha dağınıktır.
Kızarıklığın nedeni genellikle iltihap, alerji ya da kuruluktur ve çoğu zaman batma, kaşıntı veya çapaklanma eşlik eder. Ayrıntılı bilgi için konjonktivit ve göz alerjisi yazılarına bakabilirsiniz.
Kimlerde daha sık görülür?
- İleri yaşta: Damar duvarları daha kırılgandır.
- Tansiyon hastalarında: Özellikle kontrolsüz yüksek tansiyonda sıklık artar.
- Kan sulandırıcı kullananlarda: Aspirin ve benzeri ilaçlar küçük kanamaları kolaylaştırır.
- Şeker hastalarında: Damar yapısındaki değişiklikler zemin hazırlar.
- Yeni doğanlarda: Doğum sırasındaki basınç nedeniyle görülebilir ve kendiliğinden geçer.
Sık tekrarlayan kanamalarda göz muayenesinin yanında dahiliye değerlendirmesi de istenebilir; altta yatan tansiyon ya da pıhtılaşma sorununun ortaya konması, kanamanın tekrarını azaltır.
İyileşme sürecinde beklenenler
Kanamanın emilmesi vücudun kendi sürecidir ve hızlandırmak için yapılabilecek fazla bir şey yoktur. Yine de süreç boyunca bilinmesi gereken birkaç nokta vardır.
- Renk değişimi normaldir: Kırmızıdan sarıya dönen renk, kanın emilmekte olduğunu gösterir; yeni bir sorun değildir.
- Hafif batma olabilir: Zar altındaki kan kabarıklık yaparsa yabancı cisim hissi oluşur; yapay gözyaşı rahatlatır.
- Ağır egzersiz ertelenebilir: İlk günlerde ıkınma gerektiren hareketler yeni kanamayı kolaylaştırabilir.
- Yeni leke çıkabilir: Aynı dönemde başka bir damar da çatlayabilir; tek başına endişe nedeni değildir.
Üç haftayı aşan, giderek büyüyen ya da ağrı ve görme değişikliğiyle birlikte seyreden kanamalar muayene edilmelidir. Muayeneye giderken kullandığınız ilaçların listesini yanınızda götürmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır; hazırlık için muayeneye gelirken sayfasına bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Tekrarlarsa ne yapmalıyım? Tansiyon ölçümü ve kan tetkiki istenebilir; hekime başvurun.
Uçağa binebilir miyim? Basit kanamada engel yoktur.
Kontakt lens takabilir miyim? Kanama geçene kadar ara vermek daha uygundur.
Göz damlası kullanmalı mıyım? Gerekli değildir; kuruluk varsa yapay gözyaşı rahatlatır.
Genel bilgi için American Academy of Ophthalmology kaynağına bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez.
İlginizi çekebilir
Göz sağlığınız için randevu oluşturun
Muayene, tedavi ve ameliyat süreçleriyle ilgili sorularınız için bize ulaşabilirsiniz.