Astigmat Nedir? Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri
Astigmat nedir sorusunun yanıtı korneanın şeklinde gizlidir. Sağlıklı bir kornea futbol topu gibi her yönde eşit eğrilikteyken, astigmatta rugby topu gibi bir yönde daha basık, diğer yönde daha diktir.
Bu eşitsizlik nedeniyle göze giren ışık retinada tek bir noktada buluşamaz; birden fazla odak oluşur. Sonuç hem uzakta hem yakında bulanık, gölgeli ve çift kenarlı bir görüntüdür.
Astigmat nedir, neden olur?
Astigmatın büyük bölümü doğuştandır ve kalıtsal özellikler taşır. Bunun yanında sonradan gelişen nedenler de vardır:
- Kalıtım: Ailede astigmat öyküsü sıklığı artırır.
- Korneanın incelmesi: Keratokonus gibi hastalıklarda kornea konik biçim alır ve düzensiz astigmat gelişir.
- Yaralanma ve ameliyat izleri: Kornea üzerindeki nedbeler yüzeyin düzgünlüğünü bozar.
- Göz kapağı baskısı: Kapak düşüklüğü ya da kapak kitleleri kornea şeklini etkileyebilir.
Astigmat nedir sorusunun yanıtında belirtiler
- Her mesafede bulanık, gölgeli görme
- Işıkların etrafında kuyruk ve dağılma (özellikle gece, far ışıklarında)
- Harfleri karıştırma, satır atlama
- Uzun okuma sonrası baş ağrısı ve göz kısma
- Gözlerde yorgunluk ve batma hissi
Düşük dereceli astigmat fark edilmeyebilir; kişi yıllarca “normal” sandığı bir görüntüyle yaşar. Bu nedenle astigmat çoğu zaman rutin muayenede saptanır.
Düzenli ve düzensiz astigmat farkı
Düzenli astigmatta iki ana eksen birbirine diktir ve gözlükle düzeltilebilir. Düzensiz astigmatta ise kornea yüzeyi eşit olmayan biçimde bozulmuştur; bu tip genellikle keratokonus, yaralanma ya da geçirilmiş ameliyat sonrası görülür ve gözlükle tam düzeltilemez. Düzensiz astigmatta sert gaz geçirgen lensler veya özel kontakt lensler daha iyi sonuç verir.
Tanı nasıl konur?
Astigmat, standart görme muayenesi ve otorefraktometre ölçümüyle saptanır. Derecesi ve ekseni belirlendikten sonra kornea topografisi ile yüzeyin haritası çıkarılabilir. Topografi, düzensiz astigmatı ve keratokonus şüphesini ayırt etmede belirleyicidir; lazer tedavisi düşünülen herkeste yapılır.
Tedavi seçenekleri
Gözlük: Silindirik cam ile düzeltilir. İlk kullanımda zemin eğik algılanabilir; bu uyum birkaç gün sürer.
Torik kontakt lens: Astigmatı düzeltmek için özel tasarlanmış lenslerdir. Kullanım kurallarına uyulması önemlidir.
Lazer tedavisi: Kornea kalınlığı yeterli ve numara sabitse uygulanabilir. Seçenekler için lazer göz ameliyatı sayfasına bakabilirsiniz.
Torik göz içi mercek: Katarakt ameliyatı sırasında astigmat da düzeltilebilir. Ayrıntılar akıllı lens sayfasındadır.
Çocuklarda astigmat
Çocuklarda düzeltilmemiş astigmat göz tembelliğine yol açabilir. Beyin bulanık görüntüyü kullanmayı öğrenemez ve o gözün gelişimi geri kalır. Bu nedenle okul öncesi göz muayenesi önemlidir; ayrıntılı bilgi göz tembelliği tedavisi sayfasındadır.
Astigmat nedir, günlük hayatı nasıl etkiler?
Astigmatın en sinsi yanı, kişinin bulanıklığı fark etmemesidir. Göz, net görmek için sürekli uyum yapmaya çalışır; bu çaba gün sonunda yorgunluk, baş ağrısı ve ense gerginliği olarak hissedilir.
- Gece sürüş: Far ışıklarının etrafında oluşan hâle ve kuyruklanma, gece araç kullanmayı zorlaştırır.
- Okuma ve ekran: Harflerin kenarlarındaki gölge, uzun metinlerde satır kaybına ve dikkat dağılmasına yol açar.
- Çocuklarda okul: Tahtayı seçememe çoğu zaman ilgisizlik sanılır; oysa temelde düzeltilebilir bir görme sorunu vardır.
Gözlük camı seçiminde nelere dikkat edilir?
Astigmat camları, doğru eksende konumlandırılmadığında beklenen netliği vermez. Bu nedenle çerçevenin yüze oturması ve camın merkezinin göz bebeğiyle hizalanması önemlidir.
Yüksek dereceli astigmatta ince ve yüksek kırıcılıklı camlar tercih edilir; böylece kenar kalınlığı ve görüntüdeki bozulma azalır. Yansıma önleyici kaplama, özellikle gece sürüşünde konforu artırır. Camın yapısına alışma süreci birkaç gün sürebilir; bu dönemde zemin eğik ya da nesneler hafif eğimli algılanabilir, bu beklenen bir durumdur.
Numaranız her yıl kontrol edilmelidir. Değişim hızlıysa, kornea yapısının incelenmesi için ileri tetkik istenebilir.
Sık Sorulan Sorular
Astigmat ilerler mi? Derecesi yaşam boyu bir miktar değişebilir. Hızlı artış varsa keratokonus açısından değerlendirme gerekir.
Gözlük takmazsam artar mı? Gözlük kullanmamak dereceyi artırmaz, ancak baş ağrısı ve yorgunluk yaratır; çocuklarda tembelliğe yol açabilir.
Astigmat ameliyatla tamamen geçer mi? Uygun olgularda lazer ile belirgin düzelme sağlanır; sonuç korneanın yapısına bağlıdır.
Miyop ve astigmat bir arada olur mu? Evet, çok sık birlikte görülür.
Kırma kusurları hakkında genel bilgi için American Academy of Ophthalmology kaynağına bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez.
İlginizi çekebilir
Göz sağlığınız için randevu oluşturun
Muayene, tedavi ve ameliyat süreçleriyle ilgili sorularınız için bize ulaşabilirsiniz.